El Niño verklaart een lage decembermaand op je dak niet. Het KNMI schrijft: “op het winterweer in Nederland heeft El Niño geen aantoonbare invloed”, ook al gaf het Climate Prediction Center van NOAA op 10 september 2026 meer dan 90% kans op een zeer sterke El Niño deze winter. Wat jouw dak deze december had moeten opleveren, vertelt geen van beide je; je app ook niet. En een lage decembermaand voor je zonnepanelen ziet er hetzelfde uit of het nu het weer was, of een string die in november is uitgevallen.
Wat NOAA nu zegt over El Niño
NOAA gaf op 10 september 2026 meer dan 90% kans op een zeer sterke El Niño in het najaar en de winter van 2026-2027; dat gaat over de Stille Oceaan, niet over het weer boven jouw dak.
Wat het KNMI zegt over El Niño en de Nederlandse winter
Het KNMI schrijft over de effecten in Europa:
Het natte voorjaar gaat over het voorjaar, niet over de winter, en de strengere winter over delen van Scandinavië. Over de Nederlandse winter is het KNMI stellig: geen aantoonbare invloed.
De koppen zijn er intussen wél. Buienradar publiceerde op 18 september 2026 “Super El Niño ontregelt wereldwijd het weer”, een artikel over Indonesië, Australië, zuidelijk Afrika, Oost-Afrika, het zuiden van de Verenigde Staten, Peru en Ecuador. Over wat het voor het Nederlandse of Europese winterweer betekent, gaat het stuk niet. Wereldwijd gebeurt er dus iets groots, en over jouw december zegt niemand iets.
Daardoor is “het zal het weer wel geweest zijn” niet te weerleggen: zonder eigen ijkpunt kun je die zin niet controleren.
Waarom je zonnepanelen in de winter sowieso minder opleveren
Wat je opbrengst in de winter bepaalt, verandert niet met de koppen mee. Het KNMI zet het nuchter neer: “De zon staat bij het begin van de winter het laagst boven de horizon. Deze dag is de kortste van het jaar”. En met een detail dat je zelf kunt narekenen: “Al vanaf 13 december gaat de zon later onder en pas op 30 december blijft het ‘s ochtends het langst donker.”
Hoe klein je opbrengst daarmee wordt, laat PVGIS zien, de rekentool van de Europese Commissie voor zonnestraling en zonnestroom op elke plek ter wereld. Voor 1 kWp bij De Bilt (52,10 N / 5,18 O), 35 graden hellingshoek, pal zuid en 14% systeemverlies komt daar dit uit:
| Maand | kWh per kWp | Maand | kWh per kWp |
|---|---|---|---|
| januari | 35,24 | juli | 127,21 |
| februari | 50,29 | augustus | 115,17 |
| maart | 90,66 | september | 96,22 |
| april | 123,40 | oktober | 69,63 |
| mei | 129,37 | november | 40,32 |
| juni | 125,92 | december | 29,32 |
Jaartotaal: 1.032,76 kWh per kWp. Daarmee is december 29,32 / 1.032,76 = 2,8% van je jaaropbrengst, zijn december, januari en februari samen 11,1%, en is november tot en met februari 15,0%. Juni levert 125,92 / 29,32 = 4,3 keer zoveel op als december.
Dit zijn langjarige modelgemiddelden bij die ene set aannames, geen voorspelling voor deze winter en geen uitspraak over jouw dak. Een oostwestdak, een andere hellingshoek of een schoorsteen ernaast geeft andere getallen. Milieu Centraal rekent voor de praktijk met panelen van 435 wattpiek en komt voor 8 panelen op zo’n 3.000 kWh per jaar; het PVGIS-model komt voor diezelfde 3,48 kWp op 3.594 kWh, bij een pal zuiden gericht dak onder 35 graden met 14% systeemverlies. Het zijn twee bruikbare referenties, maar je eigen jaartotalen zijn nauwkeuriger dan allebei.
Sneeuw en storm hebben hun eigen verhaal en hun eigen pagina’s: sneeuw op zonnepanelen en zonnepanelen na storm controleren.
Die 2,8% is trouwens precies waarom december zo’n goede schuilplaats is voor een storing. Een dak dat in december stilstaat, mist iets wat in het jaartotaal nauwelijks opvalt: op een dak van 3,48 kWp gaat het over de hele maand december om ongeveer 102 kWh (29,32 × 3,48), terwijl dezelfde maand uitval in juni ongeveer 438 kWh kost (125,92 × 3,48).
Een lage maand lijkt op een storing, en een storing lijkt op een lage maand
Wat er in de praktijk gebeurt, hebben eigenaren zelf het beste opgeschreven, zoals iemand met een grillige opbrengstlijn:
Ik kijk niet wekelijks/maandelijks in de app, dus ik heb geen idee hoelang dit al zo is, maar dit is al 3+ maanden.
Een andere eigenaar schreef zijn lagere cijfers toe aan bewolkter weer en veroudering van de panelen. Toen hij de omvormer controleerde, werkte string 2 prima, maar had string 1 wel de juiste spanning (360 V) en nul stroom: die leverde niets. De omvormer leek gewoon te werken en gaf geen enkele foutmelding (MoneySavingExpert-forum, 2019).
Dat is de combinatie die deze winter lastig maakt: een halve installatie kan uitvallen zonder storingsmelding (hier gaf de omvormer er geen) en zonder dat je er thuis iets van hoort of ziet. Wat je dan ziet is alleen een lager getal. En een lager getal in december is nou juist wat je verwacht.
De ontdekking komt dan van de rekening, een seizoen later. Een SolarEdge-eigenaar merkte niets tot hij in september 2021 een onverwachte energierekening kreeg; in zijn monitoringgegevens begon de productie al in maart 2021 merkbaar te dalen (SolarPanelTalk-forum, 2022).
Hoe je de jaarafrekening leest en wat daar wel en niet in te zien is, staat in jaarafrekening zonnepanelen.
Hoe je je opbrengst naast het weer legt dat je écht had
Hier zit de enige controle die weer en storing uit elkaar houdt, en het is handwerk dat je zelf kunt doen. Wat jouw dak in een bepaalde decemberweek had moeten opleveren, zegt geen verwachting van NOAA of het KNMI; je eigen productiegeschiedenis naast het weer boven jouw adres wel.
- Haal de dagproductie op, niet het maandtotaal. De app van je omvormer of een maandrapport geeft kWh per dag; staat die reeks er niet, dan is dat het eerste wat je opvraagt. Een maandtotaal verstopt een week stilstand; een dagreeks niet.
- Zet het weer van diezelfde dagen ernaast. Niet vorig jaar, want vorig jaar had ander weer. Was het grijs en waren de dagen kort, dan hoort daar een laag getal bij. Scheen de zon en bleef het getal toch laag, dan is het weer de verklaring niet.
- Beoordeel een week, geen dag. Eén dag zegt niets in de winter. Een aaneengesloten reeks die achterblijft bij wat het weer toeliet, is het signaal.
- Zoek de datum waarop de lijn verandert en niet meer terugkomt. Het weer geeft een dal waar de lijn ook weer uit klimt: laag, en daarna weer de normale winterlijn. Een defect geeft een dal waar de lijn niet meer uit komt.
De rekenwijze staat stap voor stap in opbrengst zonnepanelen controleren; loopt de opbrengst structureel achter zonder dat er iets helemaal stilstaat, dan is zonnepanelen leveren minder op het vervolg. Komt de productie helemaal niet terug, dan begin je bij omvormer offline of geen productie.
Lees je mee vanuit Vlaanderen? Daar heet dit meestal je opbrengst opvolgen, maar de handeling is dezelfde: dagproductie naast het weer van diezelfde dagen. De KNMI-zin hierboven gaat uitdrukkelijk over het winterweer in Nederland, en de salderingsregeling verderop is een Nederlandse regeling.
Solmiro doet deze vergelijking elke dag voor je, met een verwachting die op jouw eigen dak is geijkt, en mailt bij een stilstand, ontbrekende data of een opbrengst ver onder wat het weer toeliet.
Wie een melding krijgt als er iets misgaat, bepaalt intussen of die rekensom je ooit bereikt. Kijk daarom welk e-mailadres er in je monitoringaccount staat: staat daar nog het adres van je installateur uit de installatieperiode en niet dat van jou, dan landt een storingsmelding bij hem in plaats van bij jou. Welke adressen je waar instelt, staat in wie krijgt jouw storingsmeldingen.
Deze winter loopt bovendien dwars door een knip die niets met El Niño te maken heeft. De salderingsregeling stopt vanaf 1 januari 2027: vanaf dan streep je zelf opgewekte stroom niet meer weg tegen je verbruik, maar krijg je een vergoeding voor wat je teruglevert. December 2026 valt nog onder de oude regeling, januari en februari 2027 niet meer. Dezelfde storing die in een decembertotaal amper opvalt, telt vanaf januari mee onder een andere rekenregel. Wat dat concreet betekent, staat in salderen stopt in 2027.
Vragen die eigenaren stellen
Heeft El Niño invloed op het weer in Nederland?
Het KNMI schrijft: 'Europa ligt buiten de belangrijkste banen met invloeden van El Niño. De effecten zijn hier dan ook zeer klein.' En over de winter specifiek: 'op het winterweer in Nederland heeft El Niño geen aantoonbare invloed'. Het KNMI noemt wel twee effecten die er vlak naast liggen, maar niet over de Nederlandse winter gaan: in het voorjaar na een sterke El Niño vaak een nat voorjaar in Nederland, en in delen van Scandinavië een gemiddeld wat strengere winter.
Wat betekent 'zeer sterke El Niño' bij NOAA?
In de ENSO Diagnostic Discussion van 10 september 2026 schrijft het Climate Prediction Center van NOAA: 'El Niño is strengthening, with a greater than 90% chance of a very strong event during the Northern Hemisphere fall and winter 2026-27.' NOAA koppelt daarbij een drempelwaarde aan het historische scenario: voor oktober tot en met december 2026 noemt NOAA 75% kans op een gebeurtenis sterker dan alle El Niño's sinds 1950, bij '+2.5°C or more for a 3-month RONI value'. Die +2,5 °C is een drempel voor dat scenario, niet de gemeten sterkte van nu; de sterkte zelf staat in de Niño-indices, en dezelfde uitgave noemt voor augustus 2026 '+1.8°C in Niño-3.4'.
Leveren zonnepanelen in de winter iets op?
Ja, maar weinig. PVGIS rekent voor 1 kWp bij De Bilt, 35 graden en pal zuid, met 14% systeemverlies, op 29,32 kWh in december en 1.032,76 kWh over een heel jaar. December is daarmee 2,8% van het jaar, december tot en met februari 11,1% en november tot en met februari 15,0%. Juni levert op datzelfde dak 4,3 keer zoveel op als december. Dat zijn langjarige gemiddelden bij die aannames, geen voorspelling voor deze winter.
Hoe weet ik of mijn zonnepanelen minder opleveren door het weer of door een storing?
Leg je eigen dagproductie naast het weer van diezelfde dagen, niet naast vorig jaar. Was het die week grijs en waren de dagen kort, dan hoort een laag getal daarbij. Bleef de productie achter op dagen waarop de zon wél scheen, of stopte de reeks op een datum en kwam hij niet terug, dan is het weer niet de verklaring. Een maandtotaal verstopt precies dat: een week stilstand valt in een decembertotaal nauwelijks op.
Wat kost een week zonder productie in december?
Reken het uit op een dak van 8 panelen van 435 wattpiek (3,48 kWp). PVGIS rekent voor december op 29,32 kWh per kWp; dat is 29,32 / 31 = 0,95 kWh per kWp per dag, dus 3,48 × 0,95 × 7 ≈ 23 kWh in een week. Vermenigvuldig dat met het tarief per kWh op je eigen jaarafrekening. Dezelfde storing van november tot en met februari is op dat dak ongeveer 540 kWh, en die loopt daarna gewoon door in de maanden waar het pas echt om geld gaat.