Sneeuw op zonnepanelen: laten liggen of sneeuwvrij maken — wat een sneeuwdag kost en hoe je sneeuw van een storing onderscheidt

Laat de sneeuw liggen. Techniek Nederland, de brancheorganisatie van installatiebedrijven, schrijft dat alleen bij volledig afgedekte panelen de opbrengst tijdelijk wegvalt, en dat een dunne laag bij lichte sneeuwval vaak vanzelf van het gladde oppervlak afschuift. Zelf het dak op gaan noemt de organisatie levensgevaarlijk. En de rekensom valt mee: volgens PVGIS levert een zuidgericht dak met een hellingshoek van 35 graden bij De Bilt in december ongeveer 0,91 kWh per kWp per dag op, dus een afgedekte decemberdag kost je een paar kilowattuur. Belangrijker is of er die dag sneeuw lag, of dat er geen sneeuw lag en er tóch geen productie was.

Leveren zonnepanelen in de winter iets op — en wat doet sneeuw?

Ja. Zonnepanelen leveren in de winter minder dan in de zomer, maar ze blijven ook in de koudste maanden gewoon stroom opwekken, schrijft Techniek Nederland. Sneeuw verandert dat alleen als de panelen helemaal bedekt zijn:

Hoe lang een dik pak blijft liggen, hangt af van het weer: zodra de zon doorbreekt, verdwijnt de sneeuw vanzelf.

De kou zelf is geen probleem. Moderne zonnepanelen zijn gemaakt voor winterse omstandigheden: vorst, ijzel en sneeuw vormen geen risico voor de panelen, kabels of aansluitingen.

Sneeuw van zonnepanelen verwijderen: waarom je dat niet doet

Over zelf sneeuw verwijderen is de brancheorganisatie ongewoon direct.

De redenering erachter is dezelfde als bij het rekensommetje verderop: wat je op een winterdag terugwint zijn een paar kilowattuur, en wat je riskeert is een val van een besneeuwd schuin dak of een beschadigd paneel. Techniek Nederland noemt het zelf verwijderen van sneeuw onnodig en gevaarlijk.

Hoeveel sneeuwdagen heeft Nederland nog?

Als verklaring voor een lange stille periode klopt sneeuw zelden. Volgens het KNMI had De Bilt rond 1961 gemiddeld nog 23 dagen per jaar met een gesloten sneeuwdek; tegenwoordig zijn het er nog maar 3. Het aantal vorstdagen zakte van gemiddeld 67 rond 1965 naar 40 nu.

Die drie dagen met een gesloten sneeuwdek zijn gemeten in De Bilt, en dus niet automatisch het cijfer voor jouw postcode. Sneeuw ligt niet gelijkmatig over het land. In een ouder KNMI-overzicht, met referentieperiode 1961–1990, staat: “De liefhebbers van sneeuw komen het meest aan hun trekken in het oosten van Groningen en Drenthe en het uiterste zuidoosten van Limburg met jaarlijks gemiddeld meer dan 25 dagen per jaar met een sneeuwdek.” Uit diezelfde periode: “In de strenge winters van 1963 en 1979 lag ons land op respectievelijk 71 en 58 dagen onder een laag sneeuw.” Dat is het patroon van toen.

Woon je in Vlaanderen, dan gelden deze KNMI-waarnemingen niet voor jouw dak: ze zijn in Nederland gemeten. De redenering blijft dezelfde, alleen leg je je nul-dagen naast de waarnemingen van je eigen streek.

Sneeuwvalkaarten, zoals die in de KNMI Klimaatviewer (periode 2003–2020), tellen dagen met sneeuwval. Dat is niet hetzelfde als een gesloten sneeuwdek: het kan sneeuwen zonder dat er iets blijft liggen.

Wat een sneeuwdag aan opbrengst kost

De rekensom maak je met PVGIS, de rekentool van de Europese Commissie, voor een gewoon Nederlands dak: Milieu Centraal noemt panelen op het zuiden, zuidwesten of zuidoosten in een hoek van ongeveer 36 graden als de opstelling die de meeste stroom levert.

Milieu Centraal komt langs een andere weg op hetzelfde uit. Zo verdeelt je jaaropbrengst zich over de maanden: januari 3 procent, februari 5, maart 9, april 12, mei 13, juni 13, juli 13, augustus 11, september 9, oktober 7, november 3 en december 2 procent. Een verloren decemberdag is dus een kleine fractie van een kleine maand.

De sneeuwdag is dus echt, maar goedkoop. De storing die je niet opmerkt is dat niet.

“Zonnepanelen werken niet door sneeuw” — of is het toch een storing?

Achter die zin gaan twee heel verschillende situaties schuil. In de ene ligt er sneeuw op het dak en is nul productie precies wat je mag verwachten. In de andere is de sneeuw de verklaring die de eigenaar er zelf bij bedenkt, terwijl er iets anders speelt.

Het onderscheid is simpel te controleren:

• Nul-dag mét sneeuwdek: normaal. Volledig afgedekte panelen leveren tijdelijk niets, en dat lost zichzelf op zodra de zon doorbreekt.
• Nul-dag zónder sneeuwdek: niet normaal. Ook een grijze decemberdag hoort een kleine opbrengst te geven: panelen “blijven ook in de koudste maanden gewoon elektriciteit opwekken”.
• Een reeks nul-dagen die langer duurt dan het sneeuwdek lag: de sneeuw verklaart het begin, niet de rest.

Dat laatste is de valkuil. De sneeuw ligt er twee dagen, de productie blijft twee weken nul, en het verhaal “het was de sneeuw” blijft hangen omdat het de eerste dagen wél klopte.

Ging er aan die dagen storm, hagel of onweer vooraf, dan hoort daar een eigen controle bij: die staat in zonnepanelen na storm, hagel of bliksem controleren. Vallen de cijfers van deze winter tegen terwijl El Niño de koppen haalt, dan zet een El Niño-winter en je zonnepanelen op een rij wat zo’n verwachting wel en niet over jouw december kan zeggen, en hoe je ook dan het weer van een storing blijft onderscheiden.

Ook SolarEdge behandelt sneeuw als een bekende toestand die vanzelf overgaat. Het monitoringplatform heeft er een eigen alarm voor, Snow on Site: het meldt dat de omvormers minder leveren door sneeuw op de panelen, en het verdwijnt vanzelf zodra de sneeuw smelt. SolarEdge zet het onder Environmental, niet bij de apparaatstoringen. Of het bij jouw installatie aanstaat en naar wie het gaat, is een aparte vraag; vaak gaat het naar de installateur die het account beheert. Dat staat in wie krijgt jouw storingsmeldingen.

Je eigen opbrengst controleren: de productiegeschiedenis geeft het antwoord

Je hebt de gegevens al. Elke omvormer-app en elk maandrapport laat de productie per dag zien, en dat is de reeks die je nodig hebt. Zo pak je het aan:

1. Haal de dag-kWh op voor de periode in kwestie. In de app van je merk, of in het maandoverzicht dat je per e-mail krijgt. Noteer de dagen, niet het maandtotaal: een maandtotaal verstopt een week stilstand.
2. Zet het weer van diezelfde dagen ernaast. Lag er een sneeuwdek op jouw adres, en hoe lang? Het KNMI publiceert de waarnemingen; je eigen foto’s van die week doen het net zo goed.
3. Vergelijk met wat het weer toeliet. Voor de dagen zonder sneeuw is de vergelijking de gewone: wat had dit dak in deze maand moeten leveren volgens PVGIS, en wat leverde het op? De rekenwijze staat stap voor stap in opbrengst zonnepanelen controleren.
4. Beoordeel een week, geen dag. Vergelijk een aaneengesloten reeks dagen in plaats van één losse dag; een week die structureel achterblijft bij wat het weer toeliet, is het signaal waar je naar zoekt.

Wat je zoekt is de datum waarop de lijn verandert en niet meer terugkomt. Sneeuw geeft een dal met een rand: nul, en daarna weer de normale winterlijn. Een storing geeft een dal zonder rand.

Milieu Centraal adviseert regelmatig te checken of de opbrengst niet sneller of plotseling terugloopt, en bij meer dan 10% terugloop je panelen en omvormer te laten nakijken. Die 10% zie je alleen als je de reeks naast het weer legt. Solmiro doet dat elke dag voor je: de opbrengst van gisteren tegen het weer boven je dak.

Geen opbrengst terwijl er geen sneeuw ligt: wanneer je verder kijkt

Blijft de productie nul of bijna nul terwijl er geen sneeuw ligt, dan is het weer niet meer de verklaring en zoek je waar het zit. Loop dan het rijtje na: staat de omvormer aan, is er een foutmelding, komt er nog data binnen. Die volgorde staat in omvormer offline of geen productie. Twijfel je of het systeem überhaupt nog draait, dan begin je bij hoe weet ik of mijn zonnepanelen werken.

Is de opbrengst niet nul maar de hele winter door structureel lager dan wat PVGIS voor jouw dak berekent, dan is dat een ander spoor, met andere oorzaken dan sneeuw: zonnepanelen leveren minder op.