Zonnepanelen na storm, hagel of bliksem controleren: wat je vanaf de grond ziet, wat je niet ziet, en wat je cijfers zeggen

Zonnepanelen controleren na storm, hagel of onweer begint vanaf de grond: gebarsten glas, een paneel dat is verschoven of montage die los zit, zie je zo. Microcracks in het glas, een uitgevallen optimizer, een string die is gestopt of vocht dat in een connector is gekropen zie je niet: niet vanaf de grond, en meestal ook niet in de eerste blik op de app, want een omvormer die na de storing gewoon weer herstart meldt vrolijk dat hij levert, ook als een deel van je dak dat niet doet. Onzichtbare schade zie je pas in je eigen dagopbrengst, naast de dagen ervoor en naast wat het weer die dagen toeliet.

Wat je vanaf de grond controleert, en waar je nooit voor moet klimmen

Enphase adviseert eigenaren om de installatie na zwaar weer te inspecteren op voor de hand liggende fysieke schade. Een deel daarvan beoordeel je zelf, van de grond af: gebarsten glas, een paneel dat zichtbaar scheef of verschoven ligt, of montage en bekabeling die los zijn gekomen, vallen op zonder dat je het dak op hoeft.

Zichtbare schade tegenover schade die je niet ziet

Gebarsten glas, een verschoven paneel of montage die niet meer vlak ligt: dat is de schade die opvalt zonder dat je het dak op hoeft, ook al weet je dan nog niet hoe ernstig het is.

De andere categorie zie je niet. “In de praktijk komen ook onzichtbare schades voor die de prestaties van de pv-installatie negatief kunnen beïnvloeden, zoals microcracks veroorzaakt door hagel,” schrijft het Verbond van Verzekeraars in diezelfde brochure. De brochure erkent zelfs dat de oorzaak soms lastig vast te stellen is: “Zijn de microcracks door hagel of tijdens het plaatsen van de installatie ontstaan?” Een microcrack zie je niet met het blote oog, een uitgevallen optimizer niet aan de buitenkant van je dak, een gestopte string niet aan een lampje, en vocht dat in een connector is gekropen al helemaal niet.

Zonnepanelen bestand tegen hagel: wat de norm belooft, en wat hij niet belooft

KNMI omschrijft hagelstenen als “harde klompjes ijs” die vaak kleiner zijn dan een centimeter, maar bij bijzonder zware buien meer dan vijf centimeter groot kunnen worden. Hagel is in Nederland vooral een zomerverschijnsel. KNMI legt uit waarom: de lucht in een bui is ‘s zomers warmer en stijgt daardoor sneller en hoger, en die luchtstroming houdt hagelstenen langer in de lucht, waardoor ze groter kunnen groeien. Diezelfde analyse noemt de zware bui boven Enschede op 21 juli als oorzaak van veel schade aan woningen in 2024. Zulke buien zijn lokaal en kortstondig, en juist daarom maakt een vaste datum zoveel uit.

IEC 61215 bevat wél een hageltest. Het Federal Energy Management Program (FEMP) van het Amerikaanse ministerie van Energie beschrijft de testdrempel concreet: een paneel moet elf inslagen doorstaan van hagelstenen met een doorsnede van 25 millimeter en een snelheid van 51 mijl per uur (ongeveer 82 kilometer per uur), zichtbaar onbeschadigd en met minder dan 5 procent vermogensverlies, om als hagelgecertificeerd te gelden. Die 25 millimeter is een vaste testdrempel, geen bovengrens: de hagelstenen boven de vijf centimeter die KNMI hierboven noemt, zijn ruim twee keer zo groot. “Hagelbestendig” of “hagelproof” is dan ook geen onderbouwde claim voor IEC 61215.

Storm was in 2025 de grootste schadepost van Nederlandse verzekeraars: ruim zestig miljoen euro. Hagelschade aan auto’s en huizen samen kwam op ongeveer vijftig miljoen euro, volgens het Verbond van Verzekeraars. Dat zijn landelijke totalen en geen voorspelling voor jouw dak; ze laten wel zien dat verzekeraars deze schade geregeld tegenkomen.

Bliksem en overspanning: trekken zonnepanelen bliksem aan?

Twee officiële bronnen beantwoorden hier een net iets andere vraag. Techniek Nederland, de branchevereniging van installatiebedrijven, redeneert vanuit het dakoppervlak: “Hoe groter het oppervlak pv-panelen op een dak, hoe groter de kans op blikseminslag,” schrijft de vereniging in haar voorlichtingsflyer. Het Verbond van Verzekeraars redeneert vanuit de installatie zelf: “De aanwezigheid van een pv-installatie vergroot het risico op directe blikseminslag niet. Wel is er schade mogelijk aan de pv-installatie (omvormer) door inductie die ontstaat door een nabije blikseminslag.” Lees de twee dus naast elkaar: de een gaat over de kans dat een inslag je dak raakt, de ander over het risico van de pv-installatie zelf op een directe inslag.

Voor overspanning ligt er wel een concrete eis. NEN, het Nederlandse normalisatie-instituut, bevestigt dat de overspanningsbeveiliging die NEN 1010 in rubriek 443 voorschrijft, ook aan de gelijkstroomzijde van de pv-installatie moet worden toegepast, naast de wisselstroomzijde na de omvormer. Meestal volstaat een type 2-beveiliging; alleen als er ook een bliksembeveiligingssysteem op het pand aanwezig is met onvoldoende scheidingsafstand, is een type 1 nodig. Waar geen apparaat dwingend is voorgeschreven, moet volgens NEN artikel 712.443.102 een risicobeoordeling worden uitgevoerd. Het Verbond van Verzekeraars bevestigt vanuit de verzekeringskant: “Tegenwoordig zijn veel omvormers standaard voorzien van ingebouwde overspanningsbeveiliging voor het gelijkstroomgedeelte.”

Techniek Nederland adviseert installateurs om vooraf een goede risicoanalyse te laten doen of overspanningsafleiders nodig zijn. Ook adviseert de vereniging installateurs om de opdrachtgever vooraf te wijzen op de risico’s van blikseminslag en afspraken te maken over wie de bliksembeveiligingsinstallatie aanlegt en controleert, en verwijst daarbij naar de wereldwijde norm voor bliksembeveiliging (NEN-EN-IEC 62305) en naar BRL 1201 als certificatieschema voor bedrijven die dat werk mogen uitvoeren. Daar vraag je naar als je een installateur belt, niet naar een merk of een specifiek bedrijf. Is je omvormer na blikseminslag zelf geraakt door inductie, dan verschuift het onderwerp van “is er schade” naar “valt dit nog onder garantie”, en dat is het terrein van de gids over garantie en levensduur van je omvormer.

Storm- of hagelschade en je verzekering: waarom de datum ertoe doet

Onder de standaarddekking vallen pv-installaties normaal gewoon. Het Verbond van Verzekeraars schrijft: “PV-installaties zijn in basis verzekerd tegen brand, bliksem, inductie en natuurschade zoals storm, hagel en sneeuw.” In Vlaanderen bevestigt netbeheerder Fluvius dezelfde lijn voor de eigen markt: stormschade “is meestal verzekerd door bijvoorbeeld je woningpolis of brandverzekering,” en voor herstel neem je contact op met je installateur voor een offerte.

Verzekeraars vragen daarbij steeds vaker meer dan alleen een polis. TÜV NORD Nederland, een keurings- en certificeringsbedrijf, schrijft: “Daarnaast stellen verzekeraars steeds vaker een keuring als voorwaarde voor dekking,” naast de keuring die sowieso al verplicht is bij ingebruikname of wijziging van je installatie. De toepasselijke normen zijn NEN-EN-IEC 62446, NEN 1010 (hoofdstuk 712) en SCIOS Scope 12. De preventiebrochure van het Verbond noemt NEN-EN-IEC 62446-1 als basis voor die Scope 12-inspectie en adviseert om de installatie sowieso elke drie tot vijf jaar te laten controleren.

Waarom je installatie en je app na de storm heel gewoon lijken

Zodra de storm voorbij is, herstart een omvormer die zichzelf had uitgeschakeld gewoon weer, en meldt hij vermogen. Dat vermogen is echt: de omvormer liegt niet. Maar “ik lever weer” zegt niets over of élke string, elke optimizer en elke micro-omvormer weer meedoet. Eén kapotte optimizer of één gestopte string op een groter dak verdwijnt gewoon in het totaal dat de app die dag laat zien, zeker als je alleen het actuele vermogen bekijkt en niet de dagopbrengst over een paar dagen.

Enphase adviseert daarom om in de app te checken of alles goed werkt, en om bij een significante afname in de gemiddelde opwekking contact op te nemen met de installateur. Die instructie gaat ervan uit dat je die afname zelf opmerkt, over meerdere dagen, en niet dat de app hem voor je aanwijst. Milieu Centraal geeft dezelfde raad in algemenere vorm: “Check wel regelmatig of de stroomopbrengst niet sneller of plotseling terugloopt.” Na een storm wordt precies die gewoonte belangrijk.

Je eigen cijfers: wat wél laat zien of alles weer meedoet

De enige plek waar een uitgevallen string of optimizer wél zichtbaar wordt, is je dagopbrengst over een paar dagen, niet het actuele vermogen van dit moment. Haal de kWh per dag op uit de app van je fabrikant of uit een maandrapport, en leg de dagen ná de storm naast de dagen ervóór en naast wat het weer die dagen toeliet. Een bewolkte dag na de storm die opeens net zo weinig oplevert als een zonnige dag ervoor is een heel ander signaal dan een bewolkte dag die simpelweg minder oplevert omdat het bewolkt was. De volledige methode, met een rekenvoorbeeld, staat in Opbrengst zonnepanelen controleren.

Blijft de opbrengst structureel lager dan voor de storm, ook op vergelijkbare weerdagen, dan schuift dit door naar de vragen in Zonnepanelen leveren minder op. Valt zo’n lagere reeks in een winter waarin El Niño de koppen haalt, dan zet El Niño en je winteropbrengst op een rij wat zo’n verwachting wel en niet over jouw december kan zeggen, en hoe je het weer van een storing onderscheidt. Kwam de opbrengst na een paar dagen helemaal niet terug, of geeft de omvormer zelf geen teken van leven meer, dan is dit niet langer een kwestie van cijfers vergelijken: gebruik dan de stappen in Omvormer offline of geen productie om vast te stellen of het aan de verbinding ligt, aan een deel van de installatie, of aan de hele productie.

Eén slechte dag of een patroon?

Eén slechte dag na een storm is nog geen schade. Op een Enphase-dak van 6,09 kWp in Almere haalde 18 september 2026 maar 66 % van wat het weer toeliet; op de vergelijkbare dagen daarna zat het dak alweer boven 100 %. Blijft je opbrengst meerdere vergelijkbare dagen achter, bel dan je installateur.

Solmiro legt je opbrengst elke dag naast het weer boven je dak en mailt je zodra een tekort over meerdere vergelijkbare dagen aanhoudt.