Thuisbatterij bij zonnepanelen: wat hij opslaat, wat hij oplevert en wat je eigen cijfers zeggen voordat je koopt

Een thuisbatterij maakt geen extra stroom. Hij verschuift stroom: het overschot dat je panelen rond het middaguur op het net zetten, gaat in de accu en komt er ‘s avonds weer uit voor je eigen huis. Wat dat waard is, hangt af van de regels rond teruglevering en van hoeveel kilowattuur jouw dak werkelijk teruglevert. Dat tweede getal staat al in je omvormerapp en op je jaarafrekening.

Wat doet een thuisbatterij met je middagoverschot?

Milieu Centraal omschrijft het kort: een thuisbatterij slaat je zonnestroom op voor later. Rond het middaguur wekken je panelen meer op dan het huis op dat moment gebruikt. Zonder batterij gaat dat verschil het net op. Met batterij gaat het eerst de accu in, tot die vol is, en haalt het huis het er in de avonduren weer uit.

Wat er dus verandert, is je zelfverbruik, het eigen verbruik van je zonnestroom: het deel dat je zelf gebruikt in plaats van teruglevert. Milieu Centraal noemt als uitgangspunt dat huishoudens met zonnepanelen “ongeveer 30 procent van de stroom die je zonnepanelen opwekken” zelf verbruiken; op de pagina over meer zelf verbruiken schrijft Milieu Centraal dat je met een thuisbatterij “zelfverbruik verhogen van ongeveer 30% naar zo’n 60%” kunt.

Twee dingen horen daar meteen bij. Een batterij is niet de enige route naar dat percentage: op dezelfde pagina staat dat wasmachine en vaatwasser overdag draaien het verbruik van je zonnestroom verhoogt “van zo’n 30 naar zo’n 35 procent”, dat het met een elektrische auto omhoog kan “van ongeveer 30 procent naar ongeveer 50 procent” en met een warmtepompbuffer “van ongeveer 30% naar 40 tot 50%”. En over de prijs is Milieu Centraal uitgesproken: een gemiddelde thuisbatterij van 6 kWh “inclusief omvormer en installatie” kost volgens hen “een paar duizend euro”, en over de besparing op je stroomrekening schrijven ze dat “je hem op dit moment hoogstwaarschijnlijk niet terugverdient met die besparing op je stroomrekening”.

Milieu Centraal wijst ook op het maken van de batterij zelf: “het maken van de batterij is erg milieubelastend. Het vraagt veel energie en grondstoffen.”

Salderen stopt op 1 januari 2027: de regel die bepaalt of het loont

Zolang je kunt salderen, is de winst van verschuiven klein. Dat stopt op 1 januari 2027: vanaf dan mag je opgewekte stroom niet meer verrekenen met de stroom die je gebruikt.

Er blijft een vergoeding voor teruglevering, met een wettelijke ondergrens: tot 2030 minimaal 50% van het kale leveringstarief. Volgens Milieu Centraal zal die vergoeding “niet volledig verdwijnen, maar wel flink lager worden”. In 2026 kun je je overschot nog wegstrepen tegen de stroom die je op andere momenten van het net haalt. Wil je weten wat dat betekent voor de vraag of je panelen na 2027 nog rendabel zijn, lees dan de gids over wat er per 1 januari 2027 verandert.

Het verschil tussen wat je betaalt voor stroom en wat je krijgt voor teruglevering is de ruimte waarin een batterij geld kan opleveren. Milieu Centraal noemt zelfopgewekte stroom “3 tot 4 keer goedkoper” dan stroom die je inkoopt. Hoe groot dat verschil in jouw geval is, staat in jouw contract; vul je eigen leveringstarief en je eigen terugleververgoeding in.

Terugleverkosten: waarom je dit niet uit één tarief kunt aflezen

Veel leveranciers rekenen terugleverkosten. Volgens de Rijksoverheid mogen dat alleen kosten zijn die de leverancier maakt om de teruggeleverde stroom te verwerken. De ACM onderzocht die kosten en concludeerde op 8 mei 2024 dat ze in overeenstemming zijn met de wet: leveranciers baseren ze op die extra kosten en maken er geen extra marge op. De keerzijde volgens de ACM: contracten zijn voor mensen met zonnepanelen moeilijker te vergelijken geworden.

Milieu Centraal schrijft dat sommige leveranciers de terugleverkosten rekenen als “een vast bedrag per maand, ongeacht hoeveel kilowattuur je teruglevert”. Staat dat zo in jouw contract, dan verlaagt minder teruglevering die post niet. Kijk dus eerst hoe jouw kosten zijn opgebouwd voordat je ze in een terugverdientijd stopt.

Btw terugvragen en subsidie: wat er vandaag geldt

Voor de btw is een thuisbatterij iets anders dan een zonnepaneel. De btw op aanschaf en installatie kun je volgens de Belastingdienst terugvragen, onder voorwaarden. Onder meer:

• je hebt een dynamisch energiecontract om in stroom te kunnen handelen;
• de batterij heeft een Energie Management Systeem (EMS) om in stroom te kunnen handelen;
• de factuur van de batterij en het energiecontract staan op jouw naam;
• je gebruikt de batterij niet alleen privé (bij alleen privégebruik ben je geen btw-ondernemer en kun je geen btw terugvragen);
• je doet bij aanschaf en installatie niet mee aan de kleineondernemersregeling (KOR).

Over de handel zelf geef je 21% btw aan. Lees de volledige lijst op de pagina van de Belastingdienst voordat je erop rekent.

Woon je in Vlaanderen, dan is de stand op de aanvraagpagina van VEKA kort: “het loket voor het aanvragen van een thuisbatterijpremie is gesloten.” Wat je gemeente of provincie eventueel nog doet, vraag je daar na; als het meetelt, hoort het in de offerte terug te komen.

Hoeveel kWh moet je thuisbatterij zijn? Je eigen teruglevering bepaalt de maat

Een batterij kan alleen opslaan wat je op dat moment overhoudt. Dus: hoeveel lever je terug, en wanneer?

Drie plekken waar dat getal staat.

• Je jaarafrekening. Daar staat teruglevering in kilowattuur over een heel jaar. Hoe je die post leest, staat in de gids over je jaarafrekening met zonnepanelen.
• Je omvormerapp of maandrapport. SolarEdge, Enphase en Growatt geven per dag de opgewekte kilowattuur (zie SolarEdge, Enphase en Growatt). Een zonnige dag in juni en een grijze dag in november laten meteen zien hoe ver die twee uiteenlopen.
• Je slimme meter, als je die hebt. Milieu Centraal schrijft dat je daar “nog wel een energieverbruiksmanager” bij nodig hebt, en dat je daarmee ziet “hoeveel stroom en gas je gebruikt op een dag, op een bepaald uur, en bij sommige managers zelfs op het moment zelf”. Zet dat verbruiksbeeld per uur naast de opwek uit je omvormerapp, dan zie je op welke uren van de dag je overschot valt.

Met die getallen wordt de vraag concreet: hoeveel van je jaarproductie zou een batterij van het net naar je eigen huis verplaatsen?

Deze rekensom heeft één harde voorwaarde: het productiecijfer moet kloppen. Draait je installatie al een tijd onder wat het dak toelaat, dan reken je een batterij door op een te laag overschot en koop je hem te klein, of je koopt hem terwijl het echte probleem ergens anders zit.

Controleer eerst je opbrengst: klopt het cijfer waarop je rekent?

Je eigen productiegeschiedenis beantwoordt die vraag, en je hebt er niets extra’s voor nodig. Neem uit de app of het maandrapport de dagelijkse kilowattuur van de afgelopen maanden en zet die naast wat het weer op die dagen toeliet: opeenvolgende heldere dagen horen op elkaar te lijken, en een dag die eruit springt terwijl de buurt zon had, is een dag om na te lopen. Dat is de werkwijze uit de gids opbrengst van je zonnepanelen controleren, en met dezelfde vergelijking beantwoord je de vraag of je panelen überhaupt doen wat ze moeten doen.

Kom je uit op maanden die structureel lager liggen dan de rest, kijk dan eerst daar: zonnepanelen die minder leveren en, als de app helemaal niets meer laat zien, de omvormer offline. Een offerte voor een batterij hoort pas daarna te komen.

Wat een thuisbatterij niet oplost

Een batterij zit achter je omvormer in de keten. Staat de omvormer stil, dan is er geen overschot, en slaat de accu niets op. Een string die uitvalt, schaduw die erbij is gekomen, een te hoge netspanning die je omvormer laat afschakelen: geen van die dingen wordt beter van opslag. De batterij verandert alleen wat er met het overschot gebeurt, niet of dat overschot er is.

Daarmee blijft het dak iets om in de gaten te houden, juist als je net een paar duizend euro aan opslag hebt uitgegeven. En de vraag wie een storing eigenlijk te zien krijgt, verandert niet door de batterij: zie wie jouw storingsmeldingen krijgt.

Thuisbatterij bijplaatsen bij bestaande zonnepanelen: wat de fabrikant zegt

Een accu is geen kast die je zomaar naast elke omvormer zet. De fabrikanten publiceren zelf welke combinaties zijn toegestaan.

Enphase publiceert een compatibiliteitsmatrix voor opslag. Daarin staan “IQ6/7 Microinverters (EOL)” en “IQ8 Microinverters” met “Yes” bij Solar Only, Solar + Battery Without Backup en Solar + Battery with Backup. Voor de M-serie noteert de matrix voor sommige configuraties “Yes” en voor andere “With Envoy S Metered and COMMS-KIT-012” respectievelijk “With Envoy S Metered and COMMS-KIT-022”, afhankelijk van de configuratie. Over de nieuwste lijn staat er: “At launch, the IQ Battery 10C/10CS-based system is NOT compatible with third-party inverters and legacy Enphase microinverters through the load/PV control accessory”. Op dezelfde pagina staat ook de losse regel “Compatibility will be available by the end of 2025”. Vraag de actuele matrix op bij Enphase of je installateur.

Growatt publiceert een “GROWATT ENERGY STORAGE CONFIGURATION QUICK CHECK LIST” (pdf zonder gedrukte datum). Die koppelt per batterijfamilie een omvormerserie: “ARK LV + Single-phase SPA/SPH”, “AXE LV + Single-phase SPA/SPH”, “ALP LV + Single-phase SPA/SPH”, “GBLI 6532 + Single-phase SPA/SPH” en “ARK HV + Three-phase SPH/SPA”, met genoemde omvormers als “SPH 3000-6000TL BL-UP”, “SPA 1000-3000TL BL” en “SPH/SPA 4000-10000TL3 BH-UP”. De capaciteiten lopen per familie uiteen: “2.5kWh-25.6kWh” (ARK LV), “5kWh-50kWh” (AXE LV), “5kWh-40kWh” (ALP LV), “6.5kWh-26kWh” (GBLI6532) en “7.68kWh-25.6kWh” (ARK HV). Per combinatie noemt de lijst eigen onderdelen (kabels, “ARK Battery Wall Bracket”, “ARK Battery Base”) en voor de HV-variant een aparte BMS/power-module “HVC 60050-A1”.

Dat geldt breder dan die twee merken: welke accu, welke kabel en welke extra module bij jouw installatie horen, bepaalt het document van de fabrikant voor jouw exacte omvormermodel. Vraag dat document op bij de offerte en zoek het typenummer van je omvormer erin op. Staat jouw model er niet in, bespreek dat dan met de installateur voordat je tekent.